Op. Dr. Kayhan Turan

Ortopedi ve Travmatoloji uzmanı Op. Dr. Kayhan Turan- Bursa - Bakteriyofaj Tedavisi

Bakteriyofaj Tedavisi


‘’Bakteriyofaj’’, -kısaca faj- bakterilere tutunarak onları yok eden virüslerdir. İnsan hücrelerine zarar vermeden sadece bakterileri yok etmeleri, bakteriyofajların sağlık alanında kullanılması fikrini doğurmuş ve özellikle enfeksiyonlarda antibiyotik direncine karşı umut veren bir yöntem olmuştur.

Bakteriyofajlar yeryüzünde en yaygın bulunan organizmalar olarak bilinir, öyle ki dünya üzerindeki bakteriyofaj sayısının yaklaşık 1031 olduğu tahmin edilmektedir. Su kaynaklarında, deniz suyunda, tatlı su birikintilerinde, toprakta, bitkilerde, hayvanlarda ve ayrıca insanlarda da bağırsak, akciğer, ağız ve cilt mikrobiyotası gibi birçok noktada bakteriyofajlar bulunur.

 

Bakteriyofaj Tedavisi Nedir?

‘’Bakteriyofaj tedavisi’, enfeksiyona neden olan bakterilere karşı tedavi amacıyla bakteriyofajların kullanılmasıdır. Bu tedavi yöntemi 20. yy başlarında oldukça yaygın olarak kullanılmaktaydı. Sonrasında antibiyotiklerin bulunması ve hızla yaygınlaşmısıyla birlikte bakteriyofaj tedavisi çoğu ülkede yerini antibiyotiklere bırakmıştır. Ancak özellikle son yıllarda gittikçe artan ve toplum sağlığını önemli ölçüde etkileyen antibiyotik direnci sorunu ortaya çıkınca bakteriyofaj tedavisi tekrar gündeme geldi.

Antibiyotik direnci, enfeksiyon oluşturan bakterilerin zamanla değişime uğraması ve kullanılan antibiyotiklerin o bakterilere karşı etkisini yitirmesi anlamına gelir. Dünya Sağlık Örgütü’ne göre antibiyotik direnci küresel çapta sağlığa yönelik en büyük tehditlerden biridir. Bu durum antibiyotiklere alternatif olarak bakteriyofaj tedavisinin önemi artmıştır.

 

Bakteriyofaj Tedavisi Uygulama Alanları

Faj tedavisi bağırsak, akciğer, kulak burun boğaz enfeksiyonları, kronik sinüzit gibi birçok uygulama alanına sahiptir. Ortopedi alanında ise iyileşmeyen enfekte yaralar, diyabetik ayak yaraları, osteomiyelit, ortopedik implant ile ilişkili enfeksiyonların tedavisinde bakteriyofaj uygulanmaktadır. İyileşmesi zor birçok ileri kemik enfeksiyonu durumunda bakteriyofaj tedavisinin uygulanmasıyla haftalar içinde başarılı sonuçlaralındığı görülmüştür.

 

Bakteriyofaj Tedavisi Nasıl Uygulanır?

Tedavi sürecinde ilk olarak doktor muayenesi yapılarak durum değerlendirilir ve hastanın bakteriyofaj tedavisine uygunluğu belirlenir. Tedavi için öncelikle enfeksiyon olan bölgeden doku örneği alınır ve analizler yapılarak enfeksiyon bölgesinde hangi bakteri türünün ya da türlerinin bulunduğu belirlenir. Belirlenen bakteri türüne göre özel bakteriyofaj çözeltisi hazırlanır ve enfekte bölgeye göre bakteriyofaj genellikle lokal olarak uygulanır. Tedavi, doktorunuzun yönlendirmesine göre birkaç hafta boyunca tekrarlayan uygulamalar ile devam eder.

 

Bakteriyofaj Tedavisinin Avantajları

Bakteriyofajların en önemli özelliği bakterilere özgü olmaları ve insan hücrelerine zarar vermemeleridir. Fajlar enfeksiyona neden olan bakterileri temizledikten sonra insan bağışıklık sistemi tarafından ortadan kaldırılır. Şimdiye kadar bakteriyofajlar için herhangi bir yan etki tanımlanmamıştır. Antibiyotikler ise bağırsak bozuklukları, alerjiler ve ikincil enfeksiyonlar dahil olmak üzere birçok yan etki gösterir. Özellikle uzun süre antibiyotik kullanımı böbrek yetmezliği, karaciğer fonksiyonlarında bozukluk gibi ciddi hasarlar yaratabilir.

Antibiyotikler etki gösterirken normal florayı da etkilemektedir, bu da istenmeyen çeşitli yan etkiler oluşturur. Bakteriyofajlar ise doğrudan hedef bakteri türüne etki gösterir, böylece ikincil enfeksiyon riski ortadan kalkar.

Ayrıca bakteriyofajlar, enfeksiyon bölgesinde bakterilerin oluşturduğu yoğun mikrobiyal hücre topluluklarını (biyofilm) da parçalayarak enfeksiyon tedavisini kolaylaştırır.

Şimdiye kadar yapılan çalışmalarda bakteriyofaj uygulamasının ciddi bir yan etkisi bildirilmemiştir, etkili ve güvenilir olduğu belirtilmektedir.

Bakteriyofaj Tedavisi

Bakteriyofaj Tedavisi

Bakteriyofaj Tedavisi

Hizmetlerimiz