Tam diz protez ameliyatı

Tam diz protez ameliyatı, kireçlenme (osteoartrit) nedeniyle diz ekleminin her üç kompartmanının da bozulduğu durumlarda, tüm aşınmış hasarlı eklem yüzeylerinin çıkarılıp metal alaşım ve polietilen plastik protez parçaları (implant) ile değiştirildiği cerrahi bir işlemdir.

Tam diz protezi ameliyatının en sık uygulanma nedeni, diğer cerrahi dışı tedavilerin yetersiz kaldığı ve sonuç alınamayan, hastannın günlük yaşamını olumsuz etkileyen ilerlemiş diz eklem kireçlenmesidir.

Dizde ilerleyen kireçlenme eklem yetmezliği ile sonuçlanır.

 

 

4GE2MN

 

Tam diz eklem protez ameliyatı olmayı düşünen hastalara öneriler

Ameliyatın başarısı için hastaların dikkat etmesi gereken noktalar;

  • Genel sağlık ve beslenmelerine özen göstermeleri,
  • Şişmanlık sorunu varsa kilo vermeleri,
  • Düzenli egzersiz yapmaları,
  • Sigarayı ameliyattan en az 2 hafta önce bırakmaları,
  • Kronik hastalıkların kontrol altında olması (diyabet, kalp, damar hst. gibi)
  • Ameliyat sonrası bakımda yardımcı olacak kişileri belirlemeleri

 

 

Günümüzde tam diz protez ameliyatları iki şekilde yapılmaktadır

 

 

Ameliyat süreci

Anestezi: Tam diz protez ameliyatlarında genel anestezi (tamamen uykuya geçilen anestezi tipi) veya spinal anestezi (uyanık kalınan ancak vücudun belden aşağı kısmının uyuştuğu anestezi tipi) kullanılabilir. Anestezi doktoru, hangi tip anestezinin hasta için en iyi olacağını belirler.

Ameliyat: Ameliyat işlemi tek veya iki diz olmasına göre yaklaşık 1-2 saat sürer. Ameliyatta diz eklem yüzeyinin hasarlı kıkırdak ve kemik bölümleri çıkarılır. Yerine yeni metal alaşım ve polietilen plastik protez implantları yerleştirilir. Ameliyattan sonra hasta ayılma-dinlenme odasına alınır ve burada anestezi etkisinden çıkana kadar durumu izlenir, sonrasında klinikteki odasına götürülür. Klinikte hemşire tarafından ağrı tedavisi ve genel sağlık durumu takibine başlanır.

 

 

 

 

 

Tam diz protez ameliyatının yapılamadığı durumlar

Aktif enfeksiyon: Enfeksiyonun aktif döneminde veya enfeksiyon şüphesinin olduğu durumlarda diz protezi ameliyatı yapılmamalıdır. Enfeksiyon tedavisi sonrası hasta tekrar değerlendirilmelidir.

Artrodez (ameliyatla dondurulmuş eklem): Ağrısı olmayan ve pozisyonun iyi olduğu artrodezli bir ekleme diz protez ameliyatı yapılmamalıdır. Hem stabilite problemleri hem de erken gevşeme nedeniyle sonuçları iyi olmamaktadır.

Ekstansör mekanizma yetersizliği: Dizini kendisi düz olarak havaya kaldıramayan hastalarda artrodez ameliyatı daha uygundur.

Nörolojik hastalıklar: Parkinson, kısmi felç gibi hastalıklara bağlı bacakta belirgin kas güçsüzlüğü ve fonksiyon kaybı olan hastalarda diz eklem protezi sonrası yürüme potansiyeli yoksa diz eklem protez ameliyatı uygun değilir. Bu hastalarda artrodez düşünülebilir.

 

 

Ne zaman diz protezi önerilir ?

Diz eklem protez ameliyatına kişinin yaşadığı diz ağrısının şiddeti, hareket kısıtlılığı ve gündelik hayattaki zorluklar gibi yakınmalarına göre, hasta ile birlikte karar verilir.  Aşağıdaki yakınmalara sahip olan hastalara diz protez ameliyatı yapılması önerilebilir:

  • Dinlenme sırasında bile ortaya çıkan, gece uykudan uyandıran diz ağrısı
  • Yapılan diğer tedaviler (ilaç, diz içi enjeksiyonlar, fizik tedavi, egzersiz, dizlik, baston kullanımı vb.) yetersiz kalıyorsa,
  • Yürüme, çömelme, merdiven inme-çıkma zorluğu gibi günlük yaşamı kısıtlayan şiddetli diz ağrısı.

 

 

Dizi etkilemiş olan zedelenmeler (kırık, kıkırdak hasarı, menisküs ve bağ yaralanmaları gibi) ve bazı hastalıklar (romatoid artrit, septik artrit gibi) eklem kıkırdak yapısında bozulmaya yol açar. Özellikle ilerleyen yaş ile birlikte kıkırdaktaki yıpranma ve aşınma artarak dizde kireçlenmeye neden olur. Zamanla dizdeki kireçlenme tüm eklem yapısında belirgin bozulma, eklemde şekil bozukluğu ile sonuçlanır.

Bu durumda olan kişiler yürüyemez, çömelemez hatta ayakta duramaz hale gelebilir. Diz ekleminin artık işlevini göremez hale geldiği bu durumu “eklem yetmezliği”  olarak tanımlamak da mümkündür.

Son aşama böbrek veya karaciğer yetmezliği hastalarında uygulanan organ transplantasyon ameliyatları gibi,  kireçlenme sonucu diz eklem yetmezliği oluşmuş kişilere tam diz eklem protez ameliyatı yapılmaktadır.

 

 

 

 

 

 

Klasik manuel ameliyatlar: Eskiden bu yana yapılmakta olan ve halen yaygın kullanılan el aletleri ile gerçekleştirilen manuel ameliyatlardır. Klasik manuel ameliyatlarda protez parçalarını yerleştirirken deneyimli bir cerrah bile tam milimetrik kesi ile protez yerleşimi yapamayabilir. Bunlar tamamen teknik ve alet yetersizliği ile ilgili sorunlardır.

Yeni teknolojinin hakim olduğu yöntemler: Günümüzde modern teknolojinin getirdiği son sistem robotik cerrahi platformudur. Robotik diz protez teknolojisi kullanılmaya başlandığından bu yana hızla gelişmekte ve yenilenmektedir. Bunun son örneği yeni nesil robotik cerrahi sistemlerdir. Yeni nesil robotik cerrahi sistemi ile son derece hassas, ince teknik hesaplamalar yapmak  mümkündür. Üstelik ameliyat öncesi tomografi çekimi gerekmediği için hastalar ek radyasyona da maruz kalmazlar. Yeni nesil robotik cerrahi sistemi ile ameliyat sırasında eş zamanlı dizin 3 boyutlu dijital modellemesini yapmak mümkündür. Yeni nesil robotik teknoloji cerraha işlem sırasında rehberlik edip yardımcı olurken, aynı zamanda planlama dışına çıkılarak hata yapılmasına da engel olur. Yeni nesil robotik teknoloji ile, artık diz protezini ekleme en doğru şekilde yerleştirmek mümkündür.

 

 

 

Ameliyat sonrası rehabilitasyon

Tam diz protez cerrahisi sonrası rehabilitasyon süreci ameliyattan hemen sonra başlar. Anestezinin etkisi geçtikten sonra fizyoterapistler diz egzersizlerinizi yaptırmaya başlar. Baş dönmesi ve denge sorunu kalmadığında ayağa kaldırılan hastaya yeni dizi ile ilk yürüme çalışmaları yaptırılır. Fizyoterapist kasları güçlendirmek için evde yapılması gereken egzersiz programını hastaya öğretir. Ameliyat sonrası bir sorun yaşamayan, kalkıp koridorda yürüyebilen hastalar aynı gün veya ertesi gün hastaneden çıkarılır. Tam diz eklem protez cerrahisi sonrası hastadan hastaya göre değişiklik göstermekle birlikte, çoğu hasta birkaç hafta içinde günlük yaşantısına geri döner.

 

Tam diz eklem protez ameliyatı sonrası olası komplikasyonlar

Diz protez cerrahisi birçok kişiye yürümek ve daha normal bir yaşam sürmek için ikinci bir şans verirken, her ameliyatta olduğu gibi bazı komplikasyonlar ortaya çıkabilir. Diz ekleminde enfeksiyon gibi ciddi riskler hastaların %2'sinden daha azında görülür. Hastalıklar yan etki potansiyelini artırabilir. Bu riskler ortaya çıktığında, iyileşme süreci uzayabilir veya sınırlanabilir.

Nadiren, ameliyattan sonra metal implant parçaları birbirine sürtünüp diz eklemine ve kan dolaşımına küçük metal parçacıkları salındığında ‘’metal zehirlenmesi’’ olarak bilinen durum ortaya çıkabilir. Ciltte yara yeri iyileşme sorunu, ağrı, uyuşukluk, eklemde kısıtlılık, eklemde enfeksiyon, damar-sinir yaralanması, protez çevresi kemikte kırık, çatlak, bağ-tendon yaralanmaları, bacak damarında pıhtı oluşumu, akciğer embolisi, protez implantların gevşemesi gibi durumlar nadiren görülebilir.

Yeni nesil robotik cerrahi sistemi ve kinematik yöntem ile yapılan tam diz eklem protez ameliyatları sonrası komplikasyon riski daha azdır.